Poliklinika 'GINEKOS' - Qendër Bashkëkohore e Diagnostikës Ultrasonografike
Ballina
Historiku
Sherbimet
Punimet
Galeria
Web Lidhje
Curriculum Vitae
Webmail
Kliko ketu per ta shkarkuar fletepalosjen "Vetekontrolli i Gjinjeve"
Hidrocefalia (Hydrocephalus)
Keqformimet e sistemit nervor qendror janë një nder anomalitë më të shpeshta të cilat i hasim në punën tonë të përditshme. Procesi i zhvillimit të sistemit nervor qendror fillon gjatë javës se katërt të gestacionit duke formuar katër struktura cerebrale (prozencefalon, mezencefalon, rombencefalon, telencefalon dhe diencefalon) në pjesën kraniale të gypit neural. Në vartësi nga lloji i keqformimeve, anomalitë e sistemit nervor qendror i ndajmë në:

 

  1. keqformimet e mbylljes së gypit neural (akrania, eksencefalia, anencefalia, meningomielocela, meningoencefalocela dhe spina bifida)
  2. ?rregullimet të induksionit ventral, të cilat ndodhin gjatë javës së 5 dhe 6-të (holoprozencefalia)
  3. ?rregullimet e agenezes dhe disgenezes (mikrocefalia, dhe hidrancefalia të cilat ndodhin për shkak te mbylljes së enëve të mëdha të gjakut)
  4. ?rregullimet e madhësisë (hidrocefalia kongjenitale dhe anomalia e Dandy-Walker-it)

 

Definicioni : Hidrocefalija-Hidrocephalus-i është shtimi i lëngut cerebrospinal në ventrikujt cerebral dhe në hapësirën subarahnoidale.

Incidenca : Hidrocefalia është njëra nga anomalitë kongjenitale më të shpeshta. Pjesëmarrja e këtij keqformimi të lindur të sistemit nervor qendror (nëse nuk është e shoqëruar me defekte të gypit neural) në vendet e industrializuara sillet nga 3,1 deri ne 5,8:10.000 te të gjitha lindjeve ( 1,2). Risku nga mundësia e përsëritjes së kësaj anomalie është 5%, ndërsa risku i paraqitjes më keqformime strukturale shoqëruese është 4%, ndërsa spina bifida 2%.

Etiologjia : Lëngu cerebrospinal tajitet në pleksusin koroidal të sistemit ventrikular. Shkaku më i shpeshtë i paraqitjes së hidrocefalisë stenoza akveduktale në 43% të rasteve, ndërsa mardheniet në mes të fëmijëve të gjinisë mashkull ndaj femrave është 1:8.

Hidrocefalia ndodh gati si rregulle në dy forma themelore dhe atë: a)forma aktive e hidrocefalisë gjegjësisht forma ekspansive e cila ndodh për shkak të ?rregullimit të rrjedhës së lëngut cerebrospinal, gjegjësisht pengesave në rrjedhje, gjë e cila qon deri në shtimin e presionit intrakranial. Me rritjen e presionit intrakranial, bëhet presion në strukturat e trurit, që për pasojë ka rritjen e ventrukujve cerebral dhe forma e dyte b)në raste shumë të rralla hidrocefalia ndodhë si pasojë e prodhimit të shtuar të lëngut cerebrospinal ose për shkak të zvogëlimit relativ të sasisë se parenkimit të trurit gjegjësisht atrofisë së trurit, dhe në ketë vend ku nuk zhvillohet parenkima cerebrale vjen deri te dilatimi-zgjërimi pasiv i ventrikujve cerebral (hydrocephalus ex vacuo). Nga një numër i madh i shkaktareve të paraqitjes së hidrocefalisë, në disa raste këta mund t'u vishën ?rregullimeve embriologjike, ndërsa pjesa tjetër e shkaktareve janë ndryshimet të cilat ndodhin gjatë jetës brenda mitrës. Në disa raste hidrocefalia ndodh si rezultat i defektit të morfogjenezës, gjegjësisht aberracioneve kromozomale. Nëse behet një përmbledhje atëherë shkaqet e paraqitjes se hidrocefalisë janë: shkaktaret inflamator (CMV, toksoplazmoza etj) papiloma e pleksusit korioideal, gjakderdhjet intraventrikulare, tumoret intrakranial, aneurizma e vena Galeni dhe hematomat subdurale.

Keqformimet përcjellëse-shoqëruese: nga anomalitë përcjellëse më të shpeshta janë: spina bifida, meningomielocela dhe encefalocela. Ndër keqformimet tjera shoqëruese të hidrocefalisë haset edhe hipoplazioni i corpus calosum, mikrocefalija dhe cebocefalija. Nga anomalitë ekstrakraniale shoqëruese të hidrocefalisë haset agjeneza e njërit ose të dy veshkave, displazion i veshkave, defekt ventrikular septal, tetralogjia Fallot. Në raste më të rralla hidrocefalia shoqërohet edhe me keqformime të traktit gastrointestinal, agjenezë të kolonit dhe anusit, malrotacioni i zorrëve si dhe palatoshizë, disgjenezë gonadale. Hidrocefalinë si keqformim e hasim edhe në rastet me aberracione kromozomale si në: trisomia 13, 18, 21, triploidia dhe translokacione të balancuara 13, 14.

Diagnostikimi perinatal. Ventrikujt cerebral me anë të ekzaminimit ultrasonografik mund të vihen në dukje në fund të tremujorit të parë. Në ketë kohë parenkima e trurit ndodhet krejtësisht në periferi afër kockave të kafkës, kështu që ventrikujt lateral zënë pjesën më të madhe të kokës të paraqitur me prerje tranferzale. Nga java e 20 deri në javën e 24 të shtatzënisë gati në tërësi brendësia e ventrikujve lateral të trurit mbushën nga plexus koroidal. Duke njohur këto të dhëna, diagnostikimi i hidrocefalisë mund të bëhet mjaftë herët, duke filluar nga fundi i tremujorit të parë. Me avancimin e shtatzënisë rritet edhe koka e frytit e së bashku me ketë edhe ventrikujt lateral. Me rendësi është që të kuptohet se me avancimin e shtatzënisë ndryshon edhe raporti në mes të madhësisë së ventrikujve lateral cerebral dhe masës së parenkimit të trurit. Madhësia e ventrikujve lateral gradualisht zvogëlohet në favor të parekimit cerebral. Rritja ekcesive e dimensionit biparietal nuk është një e dhënë e mjaftuar diagnostikuese për hidrocefali e sidomos jo gjatë tremujorit të dytë, kur me rritjen e DBP nuk përcjellët edhe me rritjen e ventrikujve lateral. Gjatë vënies së diagnozës së ventrikulomegalise duhet pasur kujdes nga se pas javës se 20-të të moshës gestative, gradualishte vjen deri te zvogëlimi gradual i pleksusit koroidal krahasuar me madhësinë e ventrikujve lateral. Një e dhënë me rendësi për diagnostikimin e hidrocefalisë është rritja e mardhenieve V/H (LVW-HW), ku ?V? është gjerësia e ventrikujve lateral, ndërsa ?H? gjerësia e parenkimit cerebral. Te dy këto gjerësi maten në rastin e prerjeve ekografike që bëhen në nivel të cavum septi pelucidi. Vlerat e ?V? fitohen me matjen e distancës në mes të mureve laterale të ventrikujve lateral dhe jehonës së mesit. Vlerat e ?H? fitohen me matjen e largësisë nga pjesa e brendshme e pjesës kockore të kockave parietale dhe jehonës së mesit. Duhet pasur parasysh se madhësia e ventrikujve mund të lëkundet në periudha të ndryshme të shtatzënisë. Sabagha ka përshkruar një zgjerim të përkohshëm të ventrikujve lateral në periudhën në mes të javës se 31 dhe 35-të, në normale te frytet më të mëdhenj. Gjerësia e ventrikujve lateral deri në 10mm, merren si vlera të kufijve të sipërm.

Përcaktimi i mardhenieve të V/H na ndihmon në praktiken e përditshme. Nëse mardheinet sillen mbi vlerat 0,45 pas javës së 18-të shtatzënisë, atëherë mund të behet fjalë për zgjerim patologjik të ventrikujve lateral.

Për shkak të shtimit të presionit brenda ventrikujve lateral, muret mediale të ventrikujve lateral shtyhen në drejtim të linjës së mesit, gjë e cila përbën një të dhënë tjetër për diagnostikim të dilatimit të ventrikujve lateral pas javës se 22 të shtatzënisë.

Në tremujorin e trete, koka e fryteve hidrocefalike tregon një rritje të përshpejtuar, gjë e cila manifestohet me rritje të vlerave të dimenziobit BP. Pos shenjave të përshkruara për diagnostikim të hidrocefalisë në tremujorin e tretë, propozohet: diametri i kokës së fetusit me i madhe ose i barabartë me 11 X 13 cm, marrëdhëniet e perimetrit të kokës me perimetrin e toraksit me i madhë se 1,3 si dhe marrëdhëniet e perimetrit të kokës me permimetrin e abdomenit 2:1.

Hidrocefalia llogaritet në ato keqformime te të cilat koha e paraqitjes është e pa kufizuar, si gjatë jetës intrauterine ashtu edhe në periudhën neonatale. Nga këto të dhëna del se për të diagnostikuar hidrocefalinë duhet që shtatzënia të përcillet me rregull deri në fund të shtatzënisë. Sipas Chervenak me bashkëpunëtor, përjashtimi i hidrocefalisë në një periudhë të shtatzënisë nuk do të thotë edhe përjashtim absolut i këtij keqformimi.

Prognoza dhe mjekimi : Diagnostikimi i kësaj anomalie para se fetusi te jetë i aftë për jetë së bashku me ndryshimet përcjellëse që shkojnë në favor të dëmtimit të theksuar të parenkimit cerebral, mundëson që shtatzënia të ndërpritet. Ndërhyrjet operative prenatale, nuk kanë dhënë rezultate të kënaqshme. Në rastet kur ky keqformim diagnostikohet dhe ndërprerja e shtatzënisë nuk është e mundur, atëherë duhet vazhduar trajtimin përkatës kirurgjik me vendosjen e kateterit special i cili rregullon rrjedhën e lëngut cerebrospinal.

Dr.sc. Selami Sylejmani

Literatura

1. Saddler TW. Langman's Medical Embriology. Baltimore: Williams and Wilkins, 1995; 374-415
2. Chervenak FA, Isaacson G, Streltzoff J. Cranispinal ans facial defects Ne: High risk pregnancies. James Dk, Steer PJ, Weiner CP, Gonik B (red) London, Wb Saunders, 1994;871-900
3. Wisoff JH, Kratzer KJ, Handwerker SM, Young Bk, Epstein F. Pregnancy in patients with cerebrospinal fluid shunts: report of a series and review of the literature. Neurosurgery, 1991;29:827-31.
4. Kurjak A, Kos M. Temlji ultrazvucne diagnostike u ginekologiji i porodnistvo. Zagreb: Art Studio Azinovic, 1998; faqe70-72
5. Chervenak FA, Berkowitz RL, Romero R et al. The diagnosis of fetal hydrocephalus. Am J Obstet Gynecol 1983; 147:703-8.
6. Kurjak A. Prenatalna ultrazvucna dijagnostika i terapija malformacija ploda. Ne: Zergollern Lj, Kurjak A. Perinatlna dijagnostika. Zagreb, JUMENA 1984;93-175
7. Campbell S, Griffin D, Little D. Ultrasonic diagnosis of cranial and spinal defects. Ne: Kurjak A, Kratochwil A. red. Recent advances in ultrasound diagnosis 3. Amsterdam: Excerpta Medica 1981;255-69
8. Fiske CE, Filly RA. Ultrasound evaluation of the normal and abnormal fetal neural axis. The Radiologic Clinics of North America, 1982;20:285-9
9. Montegaoudo A, and Timor ? Tritsch IE. New dimensional in fetal neuroscanning. Ne: The fetus as a patient. Chervenak FA, Kurjak A (red.) New York, London: The Parthenon Publishing Group. 1996; 159-184.
10. Kurjak A. Kos M, Marton U. Anomalije sredisnjeg zivcanog sustava. Ne: Ultrazvuk u ginekologiji i porodnjistvu. Kurjak A me bp (red.) Zagreb: Art Studio Azinovic 2000;423-463.
11. Chervenak FA, Hobbins JC, Wertheimer et al. The natural history of ventriculomegaly in a fetus without obstructive hydrocephalus. Am J Obstet Gynecol 1985;152-574

 
© Copyright, 1991 - 2009. Poliklinika GINEKOS. Të gjitha të drejtat e rezervuara.
Fuqizuar nga: Sfera Interactive
Fuqizuar nga: Sfera Interactive (SI) - Interactive Design & Development