Ovulacion quhet plasja e folikulit të pjekur të Graf-it dhe lirimi i qelizës vezë të pjekur, dhe ky është momenti dhe ndodhia kryesore e ciklit menstrual, që është nën kontrollin e sistemit endokrin të femrës. Kontrolli i këtij procesi fillon nga hipotalamusi (me anë të hormoneve - faktoreve gonadotrop realising - GnRH, dhe prolaktinës ? PRL), i cili bënë kontrollin e punës së hipofizës. Hipofiza tani në mënyrë ritmike nëpërmes të hormoneve të veta stimuluese (hormonit folikulostimulues, - FSH dhe hormonit luteinizues - LH ) i jep sinjale vezoreve, pastaj gjëndrës mbrojtëse ? tiroide (nëpërmes të hormonit (tireotrop ? TSH) dhe gjëndrave mbiveshkore nepërmes hormonit ( adrenokortikotrop ? ACTH). Gjëndra mbrojtëse ? tiroide, dhe gjëndra mbiveshkore, në mënyrë indirekte nëpërmes të mekanizmit fit-beg (veprimit kthyes) në hipofizë, shfaqin efektin në vezore. Në fund të fundit, megjithatë është folikuli i cili rritet dhe zhvillohet dhe me tajit hormonet ( estradiol, progesteron ) nëpërmes të së cilëve me veprim kthyes në hipofizë, qon në plasjen e vet (ovulacion) dhe lirimin e qelizës vezë.

Mungesa e ovulacionit përfshijnë ?rregullimet në 3 nivele:

• I ? ?RREGULLIMET OSE DEFEKTET QENDRORE: shoqërohet me ngecje ose mungesë të tajitjes pulsative të hormoneve të hipotalamusit, që vjen si rezultat ose pasoj e streseve, humbjes së shpejtë ? akute ose rapide të peshës trupore, anoreksia nervosa si dhe hiperprolaktinemisë.
• II ? SINJALET ANORMALE:
  • mungesë e hormonit folikulostimulues (FSH), në rastin e nivelit të lartë të hormoneve të vezoreve, (te tumoret e vezoreve ose gjëndrës mbiveshkore), hiperfunksion ose hipofunksion i gjëndrrës mbrojtëse ? tiroide, (sëmundjet e mël?isë, gjëndrës tiroide) tajitje abnormale ( ekstraglandulare ) e estradiolit.
  • mungesë e hormonit folikulostimulues (FSH) së bashku me nivelin e ulët të nivelit të estradiolit në rastet e : sindromit LUF ose folikulit perzistues.
• III ? PROCESET LOKALE Në VEZORE: infeksionet, endometrioza, sindromi i vezoreve rezistente ose insenzitive, heterogjeniteti i molekulave të LH-së dhe FSH-së.

MUNDëSITë DIAGNOSTIKUESE: Mënyra më e thjeshtë edhe pse jo edhe më e sigurt për diagnostikimin e cikleve menstruale anovulatore (mungesën e ovulacionit) është matja e temperaturës bazale. Mangësia më e madhe e kësaj metode në planifikimin e shtatzënisë është se pamundësia e parashikimit të ovulacionit nga ngritja e temperaturës bazale e cila e shoqëron momentin e ovulacionit, pasi se ky moment mund të analizohet në mënyrë retrograde dhe të caktohet se a ka ndodhur ovulacioni apo jo. Përcaktimi i nivelit të LH-së nëpërmes të shiritit të LH-së (t esti Ovu-Gnost ) në urinë, është një veprim më i mirë. Ngritja e nivelit të LH-së që ndodhë rreth 36 orë para ovulacionit, shprehet me test pozitiv, me dy vija (si testi i shtatzënisë). Përckatimi ose diagnostikimi i ovulacionit kryhet edhe me ndihmën e mikrokopjutorit ku futën të dhënat e temperaturës bazale dhe të dhënat e LH-së. Mirëpo, të dhënat më të sakta fitohen gjatë monitorimit të ndryshimeve ultrasonografike në nivel të vezoreve dhe endometrit me ultrasonografi transvagjinale dhe përcjelljen e ndryshimeve hormonale bazale (nga dita e 3-te deri në ditën e 5-të si dhe përcjellja dinamike e ndryshimeve hormonale.

MJEKIMI: Nëse bëhet fjalë për ciklet anovulatore dhe sterilitet, atëherë primare është largimi i shkakut të primar dhe pastaj vazhdohet me stimulimin e ovulacionit me barna. Për këtë qëllim përdorën clomifen, epimestrol dhe ose gonadotropinat FSH, FSH+LH, dhe hCG (me ose pa kombinim me analogët e GnRH-së), në kombinime dhe variacione të shumta. Nëse mjekimi i ciklit anovulator nuk ka qëllim edhe mjekimin e sterilitetit, atëherë me mjekimin ose largimin e shkakut primar, mund të epen barna dyfazëshe (Cycloprogynova), si dhe marrje e masave në kuptim të largimit të stresit, dietë hiperkalorike te rastet me anoreksi, e në rastet me endometriozë trajtim kirurgjik. Normalizimi i peshës trupore shton ndjeshmërinë karshi insulinës dhe zvogëlon nivelin e androgjeneve.

Literatura:

1. Graf M, Distler W. Pathogenese der gest?rten Ovarialfunktion. Gyn?koloe 1996; 29:259-267
2. Ricih-Edwards JW, Spiegelman D et al. Physical Activity, Body Mass Index and Ovulatory Disorder Infertility. Epidemiol 2002; 13 (2):184-190
3. Schleu?ner E, Distler W. Die Therapie der Anovulation mit Antioestrogenen, Prolaktininhibitoren, Kortikosteroiden und Schilddr?senhormonen. Gyn?kologe 1996; 29:268-277